باز نشدن پیچ یا مهره یکی از رایج‌ترین مشکلات هنگام تعمیر خودرو، انجام پروژه‌های ساختمانی، تعمیرات خانگی یا سرویس تجهیزات صنعتی است. زنگ‌زدگی، فشار بیش از حد هنگام بستن، تجمع آلودگی یا استفاده از ابزار نامناسب می‌تواند باعث گیر کردن پیچ یا مهره شود. خوشبختانه در بیشتر مواقع بدون نیاز به برش یا تخریب قطعه، می‌توان با استفاده از روش‌های صحیح و ابزار مناسب آن را باز کرد. در این راهنما، کاربردی‌ترین روش‌های باز کردن پیچ یا مهره سفت را بررسی می‌کنیم.
۱- انتخاب ابزار مناسب
اولین گام برای باز کردن مهره سفت، انتخاب ابزار مناسب است. بسیاری از افراد با استفاده از آچار نامناسب باعث هرز شدن مهره یا پیچ می‌شوند. اگر ابزار کاملاً با اندازه پیچ یا مهره هماهنگ نباشد، احتمال آسیب دیدن گوشه‌های آن بسیار زیاد است. برای باز کردن پیچ یا مهره سفت بهتر است از ابزارهای زیر با سایز مناسب استفاده کنید.
- آچار رینگی
- آچار بکس
- دسته جغجغه
- آچار ترکیبی
- بکس ضربه‌ای
- آچار بادی یا برقی (در صورت نیاز)
ابزار مناسب علاوه بر افزایش قدرت، احتمال آسیب به پیچ و مهره را نیز کاهش می‌دهد. همین امر باعث شده تا پیشنهاد کنیم در صورت در اختیار نداشتن ابزار مناسب، قیمت آن‌ها مانند قیمت انبر قفلی را بررسی و نسبت به خرید ابزار مناسب اقدام کنید.
۲- استفاده از اسپری روان کننده
اگر دلیل گیر کردن پیچ، زنگ‌زدگی یا خوردگی باشد، اسپری‌های روان کننده یکی از بهترین راهکارها هستند. برای این کار می‌توانید مراحل زیر را به ترتیب انجام دهید.
- محل اتصال را تمیز کنید.
- مقدار مناسبی اسپری روان کننده روی رزوه‌ها بزنید.
- حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه صبر کنید.
- سپس دوباره برای باز کردن پیچ اقدام کنید.
در پیچ‌هایی که میزان زنگ زدگی آن‌ها بسیار بالاست بهتر است این کار چند بار تکرار شود.
۳- وارد کردن ضربات آرام
گاهی اوقات چند ضربه کنترل‌شده می‌تواند لایه‌های زنگ یا رسوبات را بشکند. این روش به ویژه برای پیچ‌های زنگ‌زده بسیار مؤثر است و بسیاری از آن به عنوان یک روش مناسب برای پاسخ به سؤال چگونه مهره سفت را باز کنیم؟ یاد می‌کنند. روش انجام این کار به شرح زیر است.
- با چکش لاستیکی یا فلزی چند ضربه ملایم به اطراف مهره وارد کنید.
- سپس دوباره با آچار پیچ را باز کنید.
توجه داشته باشید که ضربه‌ها باید ملایم باشند و از زدن ضربه‌های سنگین پرهیز کنید.
۴- استفاده از اهرم بلند
هرچه طول دسته آچار بیشتر باشد، نیروی بیشتری به پیچ وارد می‌شود و باز کردن آن آسان‌تر خواهد بود. البته باید دقت کنید فشار بیش از حد باعث شکستن پیچ یا آسیب به رزوه نشود. برای افزایش قدرت می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید.
- از ابزاری با دستۀ بلندتر استفاده کنید.
- یک لوله فلزی را روی دستۀ آچار قرار دهید.
بد نیست در این بخش به یک نکته اشاره کنیم. همیشه خرید آچار ارزان به معنی خرید ابزار بی کیفیت نیست. همچنین با خرید ابزار ارزان که کیفیت مناسبی دارد، می‌توانید به مجموعۀ گسترده‌تری از ابزارهای مورد نیاز خود دسترسی داشته باشید.
۵- استفاده از گرما
در بسیاری از موارد، حرارت باعث انبساط فلز و آزاد شدن رزوه‌ها می‌شود. پس روش دیگری که می‌توان در پاسخ به سؤال چطور پیچ سفت را باز کنیم؟ به آن اشاره کرد، استفاده از گرماست. برای گرم کردن پیچ و مهره معمولاً از ابزارهای زیر استفاده می‌شود.
- سشوار صنعتی
- مشعل گازی
- گرم کن القایی
پس از گرم شدن مهره، اجازه دهید چند ثانیه بگذرد و سپس اقدام به باز کردن آن کنید. در صورتی که قصد دارید از این روش استفاده کنید، توجه به یک نکتۀ بسیار مهم را از یاد نبرید. این روش برای قطعاتی که در مجاورت سوخت، پلاستیک یا مواد قابل اشتعال قرار دارند، باید با احتیاط انجام شود.
۶- سفت کردن پیچ
شاید عجیب به نظر برسد، اما گاهی کمی چرخاندن پیچ در جهت بسته شدن باعث شکستن لایه زنگ یا رسوبات می‌شود. البته میزان سفت کردن نباید زیاد باشد و تنها اندکی آن را سفت کنید. پس از آن می‌توانید دوباره در جهت باز کردن پیچ اقدام کنید. گاهی لازم است چند بار پیچ را اندکی سفت کنید و مجدداً پس از شل کردن، دوباره این کار را انجام دهید تا پیچ به صورت کامل باز شود.
۷- استفاده از آچار ضربه‌ای
اگر پیچ بسیار سفت شده باشد، آچار ضربه‌ای می‌تواند گزینه مناسبی باشد. این ابزار به ویژه در تعمیر خودرو و تجهیزات صنعتی کاربرد فراوانی دارد. مزایای استفاده از این ابزار عبارتند از:
- اعمال گشتاور بالا
- کاهش احتمال هرز شدن مهره
- سرعت بیشتر
- مناسب برای پیچ‌های قدیمی و زنگ‌زده
در صورت هرز شدن پیچ چه کار کنیم؟
گاهی مشکل اصلی سفت بودن نیست، بلکه سر پیچ یا مهره هرز شده است. در این شرایط می‌توانید از روش‌های زیر استفاده کنید.
- استفاده از انبر قفلی
- استفاده از بکس مخصوص پیچ هرز
- استفاده از فرز برای شکل دادن به پیچ
اگر هیچ‌کدام از این روش‌ها مؤثر نبود، ممکن است نیاز به برش پیچ باشد.
چه زمانی باید از برش استفاده کرد؟
گاهی تنها راه باز کردن یک پیچ، استفاده از ابزارهایی مانند فرز، اره آهن‌بر یا دستگاه برش است. البته این روش باید آخرین گزینه باشد، زیرا ممکن است به قطعات اطراف نیز آسیب وارد کند. اگر پیچ در شرایط زیر قرار داشت، ممکن است تنها راه باز کردن آن، بریدن پیچ باشد.
- کاملاً زنگ زده باشد.
- شکسته باشد.
- رزوه آن از بین رفته باشد.
- سر پیچ کاملاً هرز شده باشد.
اشتباهات رایج در باز کردن پیچ سفت
بسیاری از آسیب‌های واردشده به پیچ و مهره، نتیجه استفاده از روش‌های اشتباه است. به همین دلیل لازم است از انجام موارد زیر خودداری کنید.
- استفاده از آچار بزرگ‌تر یا کوچک‌تر از اندازه پیچ
- وارد کردن ضربه‌های شدید
- اعمال نیروی بیش از حد
- استفاده از انبر به جای آچار مناسب
- عجله در باز کردن پیچ زنگ‌زده
انتخاب ابزار مناسب، نیمی از مسیر موفقیت است
کیفیت ابزار نیز نقش مهمی در باز کردن پیچ یا مهره سفت دارد. آچارها و بکس‌های بی‌کیفیت ممکن است تحت فشار تغییر شکل دهند یا باعث هرز شدن گوشه‌های پیچ شوند. به همین دلیل، بهتر است از ابزارهایی با آلیاژ مقاوم، اندازه دقیق و طراحی ارگونومیک استفاده کنید. همچنین در پروژه‌هایی که با پیچ‌های بزرگ یا زنگ‌زده سروکار دارید، استفاده از ابزارهای تخصصی مانند آچار بکس، آچار ضربه‌ای یا انبر قفلی باکیفیت می‌تواند سرعت کار را افزایش داده و احتمال آسیب به قطعات را به حداقل برساند.
انتخاب ابزار مناسب، علاوه بر صرفه‌جویی در زمان، هزینه‌های تعمیر و تعویض قطعات را نیز کاهش می‌دهد. البته برای خرید بهترین ابزار، بررسی قیمت ابزار مورد نیاز مانند قیمت اچار الن کامل در فروشگاه‌های معتبر و خرید ابزارهای ساخت برندهای معتبر با کیفیت بالا را فراموش نکنید.
